Fotograaf Milo Hartman (52) heeft een stijl die je meteen herkent: rauw, stil, zintuiglijk. Zijn foto’s voelen alsof je er middenin staat, alsof er iets wordt verteld dat je niet in woorden kunt vangen. We spraken hem in zijn atelier, ergens tussen een muur vol contactvellen, lege koffiebekers en een camera die er uitziet alsof hij al honderd levens achter de rug heeft.

Leren kijken

Milo beweegt rustig door de ruimte terwijl hij praat. Zijn handen gaan automatisch naar een camera, alsof hij het gesprek al half fotograferend voert. ‘Mensen denken dat fotografie iets technisch is. Een lens, een instelling, een camera van een paar duizend euro. Maar de mooiste foto’s ontstaan nog altijd door te kijken, écht kijken.’ Hij loopt naar het raam, wijst naar een reflectie in het glas. ‘Zie je dat? De schaduw van dat blad. Niemand ziet ’m. Maar dát is fotografie. Het moment dat bijna weg is.’

Afleren om te haasten

Wanneer ze een groep door de slikvelden leidt, zegt ze vaak twee dingen:

  • Kijk om je heen.
  • Luister naar jezelf.

‘De meeste mensen zijn bang voor de stilte. Het wad laat je geen keuze. Je hoort de wind, vogels, water… en opeens hoor je ook jezelf weer. Dat is prachtig en confronterend tegelijk.’

Mensen zijn het moeilijkst en het mooist

Portretten zijn zijn grootste liefde, maar ook zijn grootste uitdaging. ‘Mensen kijken weg, verantwoorden zich, spelen een rol. Mijn taak is om dat masker te laten vallen.’ Hoe doet hij dat?


Hij lacht. ‘Door te praten. Door te luisteren. Door te wachten. Je moet iemand het gevoel geven dat hij niet bekeken wordt, maar gezien.’ Soms is één moment genoeg. Een ademhaling, een onbewaakte blik, een hand die even ontspant. ‘Dat is het moment dat je afdrukt. Niet eerder.’

“Licht is een taal. En ik ben nog steeds aan het leren lezen.”

Hij vertelt dat hij bijna obsessief met licht bezig is. “Licht heeft een humeur. Soms vrolijk, soms streng, soms bijna melancholisch. Ik werk nooit tegen licht in. Ik werk ermee samen.” Zijn favoriete lichtmoment? “Vroege ochtend. Altijd. Dat blauwe rustige licht voordat de wereld lawaai maakt.”

Licht is een taal

Milo houdt niet van gladde beelden. Een beetje ruis is welkom. Een scheve horizon kan charme hebben. Een onverwachte schaduw kan het verhaal maken. “Perfectie is saai. Alles wat te gepolijst is, voelt nep. Ik wil dat een foto ademt, dat je voelt dat het moment echt geweest is.”

‘Door te wachten. Je moet iemand het gevoel geven dat hij niet bekeken wordt, maar gezien.’

Niet perfect

Milo houdt niet van gladde beelden. Een beetje ruis is jiuist welkom. Een scheve horizon kan charme hebben. Een onverwachte schaduw kan het verhaal maken. ‘Perfectie is saai. Alles wat te gepolijst is, voelt nep. Ik wil dat een foto ademt, dat je voelt dat het moment echt geweest is.’